A+ | A- | Reset

Ευρωπαϊκή Εδαφική Συνεργασία

Τι είναι η Ευρωπαϊκή Εδαφική Συνεργασία;

«Μεγαλύτερη ανάπτυξη και περισσότερες θέσεις εργασίας για όλες τις περιφέρειες και πόλεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης»: Αυτό είναι το μήνυμα, που βρίσκεται στην καρδιά της Προγραμματικής Περιόδου 2007-2013, όσον αφορά στην Πολιτική Συνοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στα εργαλεία εφαρμογής της.

Ως εκ τούτου, η Πολιτική Συνοχής ενθαρρύνει τα Κράτη-Μέλη της ΕΕ να συνεργαστούν και να μάθουν η μια από την άλλη μέσω κοινών Προγραμμάτων, έργων και δικτύων. Στην Προγραμματική περίοδο 2007-23013, λοιπόν, η Ευρωπαϊκή Εδαφική Συνεργασία αναδείχθηκε ως Στόχος της Πολιτικής Συνοχής, μαζί με τη Σύγκλιση και την Περιφερειακή Ανταγωνιστικότητα και Απασχόληση, και παρέχει ένα πλαίσιο για την ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ φορέων από διαφορετικές χώρες σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.

Με έναν κοινοτικό προϋπολογισμό που αγγίζει τα 7.8 δισεκατομμύρια ευρώ για τα εσωτερικά σύνορα και ανεβαίνει στα 9,4 δισεκατομμύρια, αν συνυπολογίσει κανείς και τη χρηματοδότηση της διασυνοριακής συνεργασίας στο πλαίσιο του ΙΡΑ και του ΕΝΡΙ, είναι εμφανές ότι η εδαφική συνεργασία έχει έναν ενισχυμένο ρόλο, ο οποίος εκφράζεται με 75 διασυνοριακά έργα (συμπεριλαμβανομένων εκείνων στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ), 13 διακρατικά Προγράμματα, ένα διαπεριφερειακό Πρόγραμμα και τρία δίκτυα.

Ποιες είναι οι τρεις διαστάσεις της Ευρωπαϊκής Εδαφικής Συνεργασίας;

  1. Διασυνοριακή Συνεργασία: συμβάλει στη μετατροπή των περιφερειών εκατέρωθεν των εσωτερικών ή εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε ισχυρούς οικονομικούς και κοινωνικούς πόλους. Συγκεκριμένα, ενθαρρύνονται δράσεις στους τομείς επιχειρηματικότητας, βελτίωσης της κοινής διαχείρισης φυσικών πόρων, ενίσχυσης δεσμών μεταξύ αστικών και αγροτικών περιοχών, βελτίωσης της πρόσβασης σε δίκτυα μεταφορών και επικοινωνίας, ανάπτυξης της κοινής χρήσης υποδομών, διοικητικής συνεργασίας, απασχόλησης, διάδρασης μεταξύ κοινοτήτων, πολιτισμού και κοινωνικής συνοχής. Η διασυνοριακή συνεργασία στόχο έχει την «κάλυψη των κενών». Το επιτυγχάνει μέσω συμφωνημένων διασυνοριακών στρατηγικών «ανάλυσης και απάντησης», ειδικά σχεδιασμένων για κάθε παραμεθόρια περιοχή. 
  2. Διακρατική Συνεργασία: προωθεί τη συνεργασία μεταξύ ευρύτερων ευρωπαϊκών περιφερειών, (π.χ. Βαλτική, Βόρεια Θάλασσα, Μεσόγειος,, Άλπεις) και διευκολύνει συντονισμένες στρατηγικές απαντήσεις σε κοινές προκλήσεις, όπως η διαχείριση πλημμυρών, οι μεταφορές, διεθνείς επιχειρηματικοί και ερευνητικοί δεσμοί, αστικοί ανάπτυξη κτλ. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις υπερπόντιες και νησιωτικές περιοχές της ΕΕ (π.χ. Ινδικός Ωκεανός, Καραϊβική, Βόρεια Περιφέρεια κτλ).  
  3. Διαπεριφερειακή Συνεργασία: παρέχει ένα πλαίσιο για την ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ φορέων σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο από ολόκληρη την Ευρώπη, με στόχο να συμβάλει στις ευρωπαϊκές στρατηγικές για την παραγωγή, την απασχόληση και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Επιπρόσθετα, στοχεύει στην εξάλειψη των ανισοτήτων μέσω της διασύνδεσης λιγότερο έμπειρων με πιο αναπτυγμένες περιφέρειες σε διάφορους τομείς δράσεις, όπως η καινοτομία, η δημογραφική αλλαγή, η αγορά ενέργειας και η κλιματική αλλαγή.

Τι σημαίνει IPA και ποιο στόχο έχει η διασυνοριακή του διάσταση;

Ο Μηχανισμός Προενταξιακής Βοήθειας (Instrument for Pre-Accession Assistance – IPA) αποτελεί το χρηματοδοτικό εκείνο εργαλείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης που στόχο έχει την ενίσχυση της προενταξιακής πορείας των υποψήφιων και δυνητικά υποψηφίων προς ένταξη στην ΕΕ χωρών. Συγκεντρώνει υπό μια κοινή ομπρέλα όλα τα διαφορετικά εργαλεία προενταξιακής βοήθειας των περασμένων ετών (Phare CBC, ISPA, SAPARD, CARDS, κτλ.). Οι πόροι του κατανέμονται σε πέντε πυλώνες:

I.     Στήριξη μετάβασης και θεσμική υποστήριξη και ανάπτυξη,

II.   Διασυνοριακή Συνεργασία,

III.  Περιφερειακή Ανάπτυξη,

IV.  Ανάπτυξη Ανθρωπίνων Πόρων,

V.    Αγροτική Ανάπτυξη.

Ο πυλώνας διασυνοριακής συνεργασίας του ΙΡΑ προωθεί:

  • Τη συνεργασία μεταξύ των Κρατών-Μελών της ΕΕ και των υποψήφιων και δυνητικά υποψηφίων προς ένταξη στην ΕΕ χωρών,
  • Τη συνεργασία των υποψήφιων και δυνητικά υποψηφίων προς ένταξη στην ΕΕ χωρών μεταξύ τους, και
  • Τη συμμετοχή των υποψήφιων και δυνητικά υποψηφίων προς ένταξη στην ΕΕ χωρών σε διακρατικά Προγράμματα του Ταμείου Συνοχής (Προγράμματα «Χώρος Νοτιοανατολικής Ευρώπης» και «MED»).

Ποιοι είναι οι στόχοι της στρατηγικής διασυνοριακής συνεργασίας στο πλαίσιο του ENPI και με ποιο τρόπο εφαρμόζεται η διασυνοριακή προσέγγιση του ENPI;

Με γνώμονα την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των Κρατών-Μελών της ΕΕ και των Γειτνιάζουσων Χωρών στα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η διασυνοριακή συνεργασία αποτελεί προτεραιότητα και για τον Ευρωπαϊκή Μηχανισμό Γειτονίας και Εταιρικής Σχέσης (European Neighbourhood and Partnership Instrument - ENPI). Οι στόχοι αυτής της διασυνοριακής στρατηγικής είναι:

1) Η προώθηση της οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης στις συνοριακές περιοχές,

2) Η αντιμετώπιση κοινών προκλήσεων,

3) Η διασφάλιση της αποτελεσματικότητας,

4) Η προώθηση της συνεργασίας μεταξύ των τοπικών πληθυσμών (people to people actions).

Η διασυνοριακή διάσταση του ΕΝΡΙ βασίζεται στις αρχές του πολυετούς προγραμματισμού της εταιρικότητας και της συγχρηματοδότησης και λαμβάνει υπόψιν της τις απαιτήσεις των σχέσεων εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ. Στα Προγράμματα ΕΝΡΙ συμμετέχουν χώρες και από τις δύο πλευρές των ευρωπαϊκών εξωτερικών συνόρων, διαθέτουν έναν κοινό προϋπολογισμό, κοινές διαχειριστικές δομές και κοινό νομικό πλαίσιο και κανόνες εφαρμογής. Η δομή των Προγραμμάτων βασίζεται σε μια πλήρως ισορροπημένη σχέση μεταξύ των κρατών, που συμμετέχουν σε αυτά. Τη διαχειριστική ευθύνη των Προγραμμάτων έχει εθνική ή περιφερειακή αρχή ενός Κράτους-Μέλους της ΕΕ.

crossborder-cooperation transnational-cooperation
Διασυνοριακή Συνεργασία Διακρατική Συνεργασία